A A A

DRŻĄCZKA

Drżenie może być grubofaliste lub drobnofaliste. W drżeniu grubofalistym wychylenia są obszerne, szarpiące, względnie wolne (np. 5/sek.), i lepiej uchwytne dla oka. Drżenie drobnofaliste jest niemal przeciwstawieniem (10 do 20/sek.). Drżenie grubofaliste oznacza choroby organiczne, drżenie drobnofa­liste — zmiany czynnościowe lub zatrucie. Jednak istnieją wyjątki od tej za­sady, ponieważ drżenie w zatruciu rtęcią jest grubofaliste, a drżenie w uogól­nionym porażeniu i histerii może być grubo- i drobnofaliste. Dalej drżenie grubofaliste może rozwijać się jako okresowe wzmożenie lub późniejszy obraz drżenia d.obnofalistego; jeśli ciało jest gruntownie oziębione lub zmęczone, lub gdy chory ma dreszcze, początkowe drżenie drobnofaliste często przekształca się w rzeczywiste drżenie grubofaliste, chociaż rytm pozostaje w przybliżeniu ten sam. Przejściowe lub przypadkowe drżenie również występuje wskutek lęku lub innego obarczenia emocjonalnego, wystąpienia gorączki (dreszcz) lub narażenia na zimno. Astenii, wskutek przedłużających się chorób ostrych i wyniszczających, często towarzyszy szybkie, regularne drżenie drobnofa­liste, które może dotyczyć całego ciała, ale zwykle odnosi się tylko do rąk i nadgarstków; przyczyna jest oczywista. Nawykowe nadużywanie alkoholu, herbaty, kawy i tytoniu (istotne zatrucie używkami) często powoduje drobno­faliste drżenie rąk, a szczególnie palców i małych mięśni rąk. Niezależnie od wszystkich innych rodzajów drżenia, wspomnianych w tym rozdziale, istnieją pr?ccież odosobnione przypadki, w których drżenie jest jedynym objawem; może ono w tych przypadkach być grubo- i drobnofaliste i zwykle dotyczy rąk (tremor simplex); jest ono stałym i ani nie ulega pogorszeniu, ani nie cofa się. Paralysis agitans (morbus Parkinsoni; drżączka porażenna). Cechy. Drżenie jest bardzo grubofaliste i rytmiczne (około 6 na sek.), zaczynając się od pal­ców i małych mięśni ręki, stopniowo szerząc się na ramię, opuszcza tułów i szybko zajmuje kończynę dolną i stopę. Znacznie później ulega zajęciu dru­ga strona. Drżenie ręki ma charakter „kręcenia pigułek". Do innych ruchów należy zginanie i prostowanie stawu śródręcznopalcowego lub nadgarstka, lub pronacja i supinacja przedramienia, a wszystkie te ruchy mogą pojawiać się w różnych połączeniach w tym samym czasie. Bywa wyraźne drganie kończyny górnej. W zakresie dolnej kończyny drżenie może stanowić zgina­nie i prostowanie stawu skokowego górnego. Często widuje się ruchy głowy tam i z powrotem. Drżenie może dotyczyć również warg i języka. Drżenie jest najwyraźniejsze w czasie odpoczynku, zmniejszając się przy ruchach dowol­nych i pod wpływem siły woli. Znika ono w czasie snu i nasila się przy emocji i pobudzeniu. Drżenie jest jednym z podstawowych objawów przedmio­towych choroby; zmienia się ono znacznie odnośnie ciężkości, od łagodnych do bardzo ciężkich obrazów u różnych osobników. Morbus Graves-Basedowi (nadczynność tarczycy). Cechy. Drżenie jest jed­nym z zasadniczych objawów. Dotyczy ono rąk i ramion, rzadziej zajmując inne części ciała, a nigdy nie dotyczy mięśni twarzy, warg lub tułowia. Jest ono drobnofaliste (8 do 10/sek.) i stałe. Wypoczynek zwykle je zmniejsza, ale rozweselenie i pobudzenie znacznie nasila. Staje się ono wyraźniejsze w mia­rę postępu choroby lub podczas przełomów. Drżenie jest najwyraźniejsze przy wyciągniętych palcach. Paralysis progressiva (dementia paralytica). Cechy. Najbardziej stałym, wczesnym objawem zakłócenia czynności motorycznych jest drżenie (tremor). Najpierw dotyczy ono mięśnia okrężnego ust, mięśni warg oraz języka; można go obserwować w spoczynku; ale nasila się ono pod wpływem emocji, usiło­wania mówienia lub wysunięcia języka. Tremor składa się z nieregularnych niestałych, mniej lub więcej szybkich ruchów drgających, rzadko ograniczo­nych do jednego mięśnia, ale obejmujących grupy mięśniowe. Ten sam ro­dzaj drżenia widuje się w odniesieniu do wyciągniętej ręki i ramienia; często kojarzy się z nim pewien brak koordynacji ruchów. Senilitas (starczość). Cechy. We wczesnym okresie tremor ogranicza się do głowy, ale może postępować i obejmować całe ciało. Jest on wolny, drob-nofalisty i regularny, a często znika przy spoczynku. Zwiększa się przy ru­chach dowolnych i podnieceniu. Ręka wykazuje ruchy odrębne, a nie razem z przedramieniem. Występowanie w późnym okresie życia i obustronne; brak sztywności; wczesne zajęcie głowy. Alcoholismus chronicus (przewlekły alkoholizm). Cechy. Tremor obejmuje wargi, język, twarz oraz ręce i może obejmować całe ciało w razie pogorsze­nia lub w delirium tremens. Drżenie jest drobne, szybkie i nieco nieregularne, zmniejszając się w spokoju, ale nasilając przy ruchach dowolnych. W niektó­rych przypadkach staje się ono bardzo grubofaliste. Najwyraźniej zaznacza się rano, a okresowo ustępuje przy jedzeniu i piciu. Psychoneurosis (psychonerwica; neurosis, neurasthenia). Cechy. Drżenie do­tyczy twarzy, a zwłaszcza warg, powiek oraz mięśni okrężnych, mniej często małych mięśni ręki i prostowników dolnych kończyn. Drżenie jest drobno-faliste i szybkie, narasta przy ruchu, a szczególnie pogarsza się przy pobu­dzeniu emocjonalnym lub wysiłku fizycznym. Hysteria (trernor hystericus). Cechy. Drżenie może być uogólnione, ale przeważnie dotyczy palców i rąk i raczej poszczególnych grup mięśniowych niż pojedynczych mięśni. Może być ono każdego rodzaju, drobnofaliste, gru-bofaliste lub zamiarowe, zmniejsza się w spokoju i ma skłonność do znikania we śnie, ale pogarsza się przy ruchach dowolnych, pobudzeniu, zmęczeniu i emocji. Neurosis professionalis (nerwica zawodowa; myalgia et neuralgia professio­nalis). Cechy. Niezmiennym objawem towarzyszącym jest pewne drżenie rąk; jest ono zwykle bardziej wyrażone w zakresie chorej kończyny. Hemiplegia (porażenie połowicze). Cechy. Drżenie po stronie zajętej wy­stępuje niekiedy jako objaw wtórny lub późny. Jest ono powolne, regularne oraz grubofaliste i przypomina drżenie w paralysis agitans, zmniejsza się w spoczynku, ale pogarsza przy ruchach dowolnych i pobudzeniu. Sclerosis multiplex (stwardnienie rozsiane mózgu i rdzenia; sclerosis disse­minata). Cechy. Drżenie zamiarowe jest jednym z klasycznych objawów przed­miotowych choroby, występując niemal niezmiennie w większym lub mniej­szym stopniu. Ma ono charakter statyczny i może dotyczyć głowy i tułowia, podobnie jak kończyn. Może ono występować we wszystkich warunkach, z wyjątkiem spoczynku w łóżku. Jeśli jest słabiej wyrażone, można je wyka­zać polecając choremu dotknąć palcem koniuszka nosa; w przeciwstawieniu i odróżnieniu od ataxia cerebellaris zmienność i drżenie są wyraźniejsze, gdy cel został osiągnięty. Tumor cerebri (guz mózgu; laesio tegmenti pontis seu cruris; uszkodzenie nakrywki mostu lub odnogi mózgu). Cechy. Bywa powolne rytmiczne drżenie kończyn po stronie przeciwnej, głównie ręki lub stopy. Drżenie narasta przy pobudzeniu oraz ruchach dowolnych, ale ustępuje lub zmniejsza się w czasie snu. Obecność ogólnych objawów guza mózgu; wczesne objawy psychiczne (przyćmienie, upośledzenie pamięci, dziecięca żartobliwość, upośle­dzenie wagi; niekiedy napady jacksonowskie; czasem nienormalne ustawie­nie oczu lub głowy; bywa afazja motoryczna; niekiedy drgawki podobne do epileptycznych; czasem spastyczne porażenie połowicze; późne pojawienie sie tarczy zastoinowej nerwu wzrokowego; niekiedy chód chwiejny. Tumor cerebelli (guz móżdżku). Cechy. Powolne grubofaliste drżenie, nie­kiedy o typie zamiarowym, dotyczące głowy i kończyn górnych, występuje w około 50% przypadków. Parkinsonismus in decursu encephalitidis epidemicae (parkinsonizm w prze­biegu nagminnego zapalenia mózgu). Cechy. Często występuje drżenie koń­czyn górnych i dolnych, utrzymujące się w spoczynku, o wyraźnie dużej amplitudzie i przypominające pod każdym względem drżenie w paralysis agitans. Tremor hereditarius (drżenie dziedziczne). Cechy. Drżenie zwykle dotyczy głowy i kończyn górnych, a zwłaszcza tych ostatnich. Jest ono szybkie, drobnofaliste i regularne i nie zmienia się ani w spoczynku, ani przy ruchach dowolnych, ani pod wpływem emocji. Dziedziczenie przez kilka pokoleń; pojawianie się w coraz młodszym wieku; brak dającej się wykryć przyczyny. Degeneratio lenticularis progressiva (postępujące zwyrodnienie soczewko­we; morbus Wilsoni). Cechy. Drżenie jest jednym z zasadniczych objawów. Początkowo jest ono drobnofaliste, o ograniczonym zasięgu i regularne (4 do 8 oscylacji na sekundę). Narasta ono przy ruchach dowolnych oraz wysiłku fizycznym lub psychicznym, a na krótki okres można go dowolnie zahamo­wać. Później staje się ono bardziej nasilone i może obejmować całe ciało. Ruchy dowolne mogą powodować, że drżenie to pozoruje paralysis agitans lub pląsawicę. Mniej częste przyczyny. Intoxicationes (przewlekłe zatrucie rtęcią, ołowiem, arsenem, dwusiarczkiem węgla, manganem, tlenkiem węgla, nikotyną, koka­iną, chloralem, konopiem indyjskim, bizmutem, złotem, pochodnymi barbi­turowymi, antymonem, berylem, dolantyną, absyntem); uraemia; cholaemia; hypoglycaemia; neurosis posttraumatica; syndroma e hyperventilatione; arteriosclerosis; typhus abdominalis; malaria; meningitides; epilepsia (aura lub też po napadzie); ciężkie urazy głowy; pseudosclerosis Westphal-Strüm-pelli; dystonia musculorum deformans; atrophia musculorum progressiva; sclerosis lateralis amyotrophica; syringomyelia; tumor corporis pinealis; abscessus cerebri; tumor corporuim quadrigeminorum; tumor thalami optici; ataxia cerebellaris hereditaria; diplegia congenita; neurofibroma nervi VIII (ucisk przez móżdżek); encephalitis St. Louis; niedobór magnezu.